Kilka słów o badaniach psychologicznych dla kierowców

Badania psychologiczne zostały stworzone przede wszystkim z myślą o kierowcach zawodowych, oraz o tych, którzy łamią przepisy ruchu drogowego, czego skutkiem jest zabranie lub zatrzymanie prawa jazdy. Zadaniem badań psychologicznych jest stwierdzenie, czy dany kierowca nadaje się do kierowania pojazdami i czy nie ma żadnych przeciwwskazań, żeby tak było. W tym tekście dowiemy się co nieco o badaniach psychologicznych dla kierowców.

Ustawa o kierujących pojazdami mówi o tym, kto podlega badaniom: są to osoby ubiegające się o uzyskanie uprawnień na prawo jazdy w kategoriach C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, a także gdy prawo jazdy dotyczy tramwaju. Druga grupa, o której pisaliśmy na początku, to osoby które np. kierowały pojazd po alkoholu czy środkach odurzających. Obowiązek zrobienia badań psychologicznych dotyczy też wszystkich kierowców, którzy przekroczyli dopuszczalną ilość punktów karnych – 24. Ostatnią grupę osób stanowią ci, u których z różnych przyczyn stwierdzono przeciwwskazania psychologiczne od prowadzenia pojazdów (np. osoby po wypadkach).

Badania psychologiczne obejmują także tych, którzy kierują pojazdami w ramach swojej pracy (czyli w godzinach pracy poruszają się autem służbowym lub prywatnym). Wykonywanie pracy nie jest uzależnione od wyniku (czy w ogóle przeprowadzenia) badań, jednak jest to zależne od firmy: może ona wprowadzić zapis, według którego konieczne jest przeprowadzenie badań u każdego pracownika.

Na co jednak składa się „sprawność psychiczna” kierowcy? Są to cztery elementy:

  1. Wiedza – po prostu znajomość przepisów ruchu drogowego i ogólnych zasad prowadzenia pojazdu. Kierowca musi znać realia dróg i mieć wiedzę na temat tego, w jaki sposób warunki zewnętrzne mogą wpływać na jazdę (pogoda, nastrój, awarie itp.)
  2. Umiejętności i wprawa – kierowca powinien potrafić obsługiwać pojazdy mechaniczne oraz mieć prawidłową ocenę pewnych sytuacji – chodzi przede wszystkim o przeczuwanie zagrożenia i odpowiednie zachowanie się podczas niego. Najbardziej istotna jest ocena i analiza sytuacji na drodze i adekwatne zachowanie się. W sytuacjach drogowych liczy się nie tylko refleks, ale także doświadczenie – brak jednej z tych cech może doprowadzić do wypadku, z powodu złej oceny sytuacji.
  3. Motywacja i postawy – sprawny kierowca to taki, który nie dąży do agresji na drodze, a jego celem jest po prostu skuteczna i bezpieczna jazda. Spokój i opanowanie na drodze oraz wgląd na bezpieczeństwo innych uczestników ruchu to cechy pożądane, które determinują zdolność kierowcy do ukończenia testu. Motywacja i postawy dotyczą przede wszystkim kierowców, którzy do psychologicznych testów podchodzą ze względu na łamanie przepisów.

Predyspozycje do prowadzenia pojazdu – zarówno psychiczne jak i fizyczne, czyli po prostu pełnia sił witalnych i mentalnych, niezbędna do prowadzenia auta. Kierowca musi być sprawny intelektualnie, co oznacza nie tylko pełnię władz umysłowych, ale także bystrość myślenia i zachowania.